Het verlies van een dierbare is een traumatische ervaring die vaak met grote stress gepaard gaat. Er is veel tijd nodig om over zo'n verlies heen te komen. Aanvaarden wat er is gebeurd is een moeizaam proces. Dat geldt ook voor het aanpassen aan de veranderingen die dit tot gevolg kan hebben. Mensen reageren heel verschillend op een sterfgeval: sommigen willen hun gevoelens met anderen delen, maar er zijn ook mensen die geneigd zijn alles op te kroppen. Rouw is het natuurlijke proces dat iemand doormaakt om een verlies te aanvaarden, terwijl treuren daar de uiterlijke verschijningsvorm van is.

Iedereen rouwt en treurt op zijn of haar eigen manier om het verlies van een dierbare, maar meestal zijn vier fasen te onderscheiden. Die fasen gelden niet voor iedereen en duren niet altijd even lang.

1. 1)De aanvankelijke schok en het ongeloof duren gewoonlijk enkele uren tot een paar dagen. Je bent in die fase misschien heel rustig en hebt het gevoel door een laag watten van de buitenwereld te worden afgeschermd.
   

2. 2)Ontkenning is een even gebruikelijke reactie. Je kunt het gevoel hebben dat de dierbare er nog steeds is. Het lijkt of hij of zij elk ogenblik binnen kan komen en misschien zet je per ongeluk evenveel borden op tafel als voorheen. De eerste lichamelijke verschijnselen van stress kunnen optreden, zoals huilbuien, zinsbegoochelingen, schuldgevoelens en boosheid.
   

3. 3)Soms volgt hierna wanhoop en verschijnselen die duiden op een depressie. Je kunt apathisch worden en elke belangstelling voor het leven verliezen. Deze gevoelens zijn erg moeilijk. Het kan even duren voordat je er overheen komt. Als dit leidt tot een sociaal isolement, maakt dat het rouwproces nog zwaarder.
   

4. 4)Een verlies aanvaarden vergt tijd. Als de pijn iets minder gaat worden, zal je merken dat herinneringen niet altijd met droefheid gepaard hoeven te gaan. Je zal met je leven verder willen gaan en daarvoor zal je misschien weer iets aan je sociale contacten moeten doen. Dat wordt steeds makkelijker naarmate je je daar minder schuldig over voelt ten opzichte van de overledene. Vanzelfsprekend komen er momenten dat het verdriet weer de overhand krijgt, bijvoorbeeld op verjaardagen, met Kerstmis en op familiebijeenkomsten.
   

Het rouwproces is sterk afhankelijk van geloofsovertuiging en culturele achtergrond. Godsdienstige riten, zoals de dodenwake voor de begrafenis, of sjiwe, de zeven dagen durende rouwperiode die op een joodse begrafenis volgt, kunnen de rouwenden veel troost bieden. 

Krop je gevoelens vooral niet op tijdens het rouwproces en ontken ze ook niet voor  jezelf. Dat vergroot de stress en is niet goed voor je gezondheid. Denk niet dat je je groot moet houden tegenover anderen. Praat er met familie en vrienden over en wees niet bang samen herinneringen op te halen. Hoe pijnlijk dat misschien ook is, het kan ook helpen.

Het rouwproces hangt veelal af van de omstandigheden waarin iemand is overleden en van je relatie tot de overledene. Als iemand bijvoorbeeld lange tijd heel ziek is geweest en veel heeft geleden, kan je misschien enige troost vinden in de wetenschap dat de strijd is gestreden en in de gedachte dat die dierbare nu eindelijk rust heeft gevonden.

Als ouders daarentegen een kind verliezen door een ongeluk, zullen zij worden overweldigd door een gevoel van onrechtvaardigheid, want het kind had nog een heel leven voor zich.

Als iemand zelfmoord heeft gepleegd, blijven de nabestaanden dikwijls achter met schuldgevoelens of boosheid. Het is moeilijk om een antwoord te vinden op de eenvoudige vraag 'waarom?'.

In het leven krijgt iedereen wel op een of andere manier met verlies te maken: een familielid dat overlijdt, een relatie die geen stand houdt of een droom die niet uitkomt. De dood van een ander maakt ons bovendien bewuster van onze eigen sterfelijkheid. Ook dat is moeilijk om mee om te gaan. 

1. -Al word je verdriet er niet minder door, er zijn vele manieren om het draaglijker te maken.
   

2. -Vergeet niet dat je familieleden en vrienden om je heen hebt.
   

3. -Neem de tijd om rustig na te denken over je verlies en probeer je gevoelens te analyseren.
   

4. -Vertel anderen wat je voelt: krop het niet op.
   

5. -Let op je gezondheid. Verdriet brengt stress met zich mee en je zal al je krachten nodig hebben om daar het hoofd aan te bieden.
   

6. -Probeer gezond te blijven eten en geregeld lichaamsbeweging te nemen.
   

7. -Als je denkt dat je het niet zelf aankunt, aarzel dan niet om professionele hulp te zoeken.
   

8. -Luister ook naar familie en vrienden als zij zeggen dat je hulp nodig hebt.
   

Als kinderen heel jong zijn, zien zij de dood dikwijls als iets tijdelijks. Dat idee wordt versterkt doordat in sommige sprookjes en stripverhalen, personen na hun dood weer tot leven komen. Jonge kinderen kunnen slechts gedeeltelijk begrijpen wat er is gebeurd als iemand overlijdt. Zij raken verward, voelen zich onzeker, waardoor zij bijvoorbeeld gaan bedplassen of bang zijn alleen gelaten te worden. Oudere kinderen begrijpen beter wat de dood betekent. Wat zij echter moeilijk kunnen verwerken, is dat ook iemand uit hun directe omgeving kan sterven. 

Heb geduld en besef dat het rouwproces voor kinderen even belangrijk is als voor volwassenen. Let op eventuele tekenen dat een kind niet kan omgaan met het verlies van een dierbare. Het kan namelijk schadelijk zijn en in de toekomst tot problemen leiden als een kind bijvoorbeeld de dood blijft ontkennen of geen verdriet toont.

Tekenen van onverwerkte rouw bij kinderen zijn onder meer:

1. -Langdurige neerslachtigheid en lusteloosheid
   

2. -Overdreven aanhankelijkheid, angst om alleen te worden gelaten
   

- Bedplassen

- Ongewoon kinderachtig gedrag

- Zich afsluiten voor vriendjes

- Storend gedrag en slechtere prestaties op school

Wees open tegen jouw kinderen. Zij zullen waarschijnlijk veel vragen stellen over de dood, zoals: Waar is hij of zij nu? Waarom moest hij of zij doodgaan?

Als kinderen bang zijn voor een begrafenis of crematie, of als je denkt dat het beter is dat zij er niet bij zijn, dan kan je misschien samen iets anders doen om afscheid te nemen van de overledene. Als kinderen noodsignalen blijven afgeven, praat er dan over met de huisarts. Misschien hebben ze professionele hulp nodig.