Een depressie is een stemmingsstoornis die iemand belemmert in het normaal functioneren. Van de bevolking heeft 5 tot 20 procent ooit wel eens een depressie gehad. Depressies komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Een lichte depressie komt veel voor en kan veroorzaakt worden door alledaagse dingen, zoals een ruzie, werk, slecht weer of zelfs door schade aan de auto.

Depressies kunnen op elke leeftijd optreden. Somberheid gaat vaak gepaard met futloosheid en algehele lusteloosheid. Men heeft nergens interesse meer voor. Dat kan er weer toe leiden dat iemand geen hulp zoekt en dat is jammer, want depressies zijn goed te behandelen. Wanneer bij ernstige depressie geen hulp gezocht wordt, kan dit zelfs fatale gevolgen hebben. 

Ingrijpende gebeurtenissen, bijvoorbeeld het verlies van een familie- of gezinslid of een baan, gaan vrijwel altijd gepaard met veel verdriet en leiden soms tot depressies. De meeste mensen komen daar na verloop van tijd weer overheen, maar soms zijn de symptomen zo ernstig dat het een ziekte genoemd kan worden. Ernstige depressies kunnen ook optreden zonder directe aanleiding. In dat geval kan de chemische huishouding van de hersenen verstoord zijn.

Het belangrijkste kenmerk van een depressie is een sombere stemming. Vaak is deze de hele dag aanwezig. Volgens de definitie in het diagnostisch handboek heb je een depressieve stoornis als sprake is van het volgende.

Tijdens een en dezelfde periode van veertien dagen treden minstens vijf kenmerkende symptomen op:

•    Verlies van interesse of plezier

•    Gevoelens van waardeloosheid en hulpeloosheid

•    Schuld- en schaamtegevoelens

•    Verdriet en huilbuien zonder directe aanleiding

•    Energieverlies en vermoeidheid

•    Moeite met concentreren

•    Vermindering van seksuele behoeften

•    Verminderde eetlust en gewichtsverlies, of juist toegenomen eetlust

•    Slaapstoornissen

•    Zelfmoordgedachten

Deze symptomen zijn ernstig genoeg om je dagelijks leven in de war te sturen, problemen te geven bij je werk of je relaties te verstoren. Als je steeds maar neerslachtig bent en geen uitweg ziet, negatieve gedachten hebt of slecht slaapt, zoek dan hulp. Dat is zeker verstandig als de verschijnselen langer dan twee weken aanhouden. Met de juiste hulp kan je er helemaal bovenop komen, zelfs als je op op dat moment geen enkel vertrouwen hebt in een behandeling en geen lichtpuntje meer ziet. Zulke gedachten zijn namelijk heel normaal bij mensen met een depressie. Hulp zoeken is de eerste, maar vaak ook de moeilijkste stap op weg naar herstel. Houd vooral goed voor ogen dat je altijd geholpen kunt worden, hoe uitzichtloos de situatie ook lijkt.

Als je gaat praten met een maatschappelijk werker of psycholoog krijg je een beter beeld van de situatie. Jouw problemen kunnen het gevolg zijn van heel reële zorgen en deze hulpverleners kunnen je helpen de zaken op een rijtje te zetten. Soms zitten mensen zo dicht op hun eigen problemen dat ze het zicht erop kwijtraken. Dan moeten ze leren wat afstand te nemen om de zaken objectief te kunnen bezien.

Sommige bezigheden hebben een gunstig effect op de stemming. Je kunt meer aan lichaamsbeweging doen: wandelen, hardlopen of dansen. Je kunt gezonder gaan eten, de dagelijkse sleur doorbreken of iets doen waar je vrolijk van wordt. Lichaamsbeweging met name is heel goed voor mensen met een depressie, omdat daardoor de bloedsomloop gestimuleerd wordt en er bovendien endorfines, stemmingsverbeterende chemische stoffen, in de hersenen vrijkomen.

Als je weet wat een depressie bij je in gang kan zetten, kan je er bijtijds iets aan doen. Je kunt dan een crisis voorkomen door op moeilijke momenten hulp en ondersteuning van mensen in je omgeving aan te nemen. Die omgeving moet dan natuurlijk wel op de hoogte zijn.

Als je depressie over is, kan je een aantal dingen doen om terugval te voorkomen zoals bijvoorbeeld ontspanningsoefeningen, contact houden met vrienden en familie, voldoende slaap nemen en het verminderen van stress in je leven.

Je kunt ook deelnemen aan een praatgroep met mensen die een depressie hebben doorgemaakt. Dit zijn kleine groepen van tien à twintig personen, die onder leiding van een therapeut regelmatig bijeenkomen.

Naast gesprekken met hulpverleners zijn er nog een aantal mogelijkheden om depressies te behandelen. Medicijnen - antidepressiva - hebben het leven van veel depressieve mensen ingrijpend veranderd. De twee belangrijkste groepen van antidepressiva zijn tricyclische antidepressiva en SSRI's (selectieve serotonine-heropnameremmers). De nieuwere antidepressiva (bijvoorbeeld de SSRI's) hebben meestal minder bijwerkingen dan de traditionele tricyclische antidepressiva. 

Antidepressiva werken bij een aantal mensen heel goed, maar meestal laat verbetering even op zich wachten. Je moet er rekening mee houden dat in het algemeen de medicijnen pas na twee tot vier weken gaan werken. Er kunnen in die periode al wel bijwerkingen optreden, terwijl je stemming nog niet verbeterd is.

Bijwerkingen van SSRI's kunnen zijn: verminderde eetlust en soms zelfs misselijkheid. Meestal verdwijnt dit na een week of twee weer. Als de depressieve klachten voorbij zijn, is het toch belangrijk nog enige tijd met de medicijnen door te gaan om terugval te voorkomen. Je hoeft niet bang te zijn dat je eraan verslaafd raakt: antidepressiva zijn, in tegenstelling tot kalmeringsmiddelen of slaappillen, niet verslavend.

Na een periode van ongeveer 6 tot 9 maanden van gebruik van antidepressiva, zal je huisarts jouw dosering opnieuw gaan bekijken en proberen te verlagen. De dosering wordt meestal over een periode van minstens twee tot vier weken geleidelijk verlaagd om te voorkomen dat er ontwenningsverschijnselen optreden.

Voorbeelden van ontwenningsverschijnselen zijn: misselijkheid, diarree en slaapstoornissen bij tricyclische antidepressiva en duizeligheid, angst en hoofdpijn bij SSRI's. Mocht u daar last van krijgen, meld het dan aan je huisarts.

Bij sommige mensen slaan antidepressiva niet aan en kan de situatie zelfs verslechteren. Let daarom altijd goed op bij het gebruik van deze medicijnen en houdt je huisarts op de hoogte van je reactie op deze pillen. En probeer natuurlijk eerst zelf uit je depressie te komen, zonder medicijnen. Gebruik deze pas als je echt geen andere uitweg meer ziet.